Cannabiswetgeving in Nederland

Gedoogd, niet legaal

Cannabis is in Nederland niet legaal. Hennep en hasj staan op lijst II van de Opiumwet, en het telen, verkopen, vervoeren en bezitten ervan is verboden [1]. Het land staat vooral bekend om het gedoogbeleid: het Openbaar Ministerie legt in de Aanwijzing Opiumwet vast wanneer het bepaalde strafbare feiten niet opspoort of vervolgt, vooral kleinschalige verkoop in coffeeshops en bezit van kleine hoeveelheden voor eigen gebruik [2]. De overheid stelt dat verkoop in een coffeeshop alleen wordt gedoogd als de shop zich aan de voorgeschreven regels houdt, en dat verkoop buiten coffeeshops niet wordt gedoogd [3][4].

De coffeeshopcriteria (AHOJG-I)

De Aanwijzing Opiumwet noemt de voorwaarden waaraan een coffeeshop moet voldoen om gedoogd te worden, bekend onder hun Nederlandse beginletters [2]:

• A (affichering): geen reclame, behalve een kort bord ter plaatse.
• H (harddrugs): geen harddrugs in voorraad of in de verkoop.
• O (overlast): geen overlast, zoals lawaai, rommel, parkeerproblemen of klanten die buiten rondhangen.
• J (jeugd): geen toegang voor of verkoop aan personen onder de 18.
• G (grote hoeveelheden): niet meer dan 5 gram per transactie, en een handelsvoorraad van maximaal 500 gram.
• I (ingezetenen): toegang en verkoop alleen voor inwoners van Nederland.

Gemeenten bepalen of coffeeshops binnen hun grenzen überhaupt mogen bestaan en zo ja hoeveel, en ze kunnen eigen regels toevoegen [3].

Het ingezetenencriterium

Het ingezetenencriterium geldt sinds 1 januari 2013 [2]. De overheid definieert een ingezetene als iemand die in een Nederlandse gemeente woont en daar is ingeschreven, en merkt op dat de handhaving per gemeente verschilt [3]. In de praktijk betekent dit dat de regels voor bezoekers van stad tot stad verschillen, en je kunt de lokale situatie het best navragen bij de betreffende gemeente. Binnen het hieronder beschreven experiment stelt de overheid dat het criterium geldt in Breda, Heerlen en Maastricht, en dat burgemeesters van de andere deelnemende gemeenten kunnen kiezen om het toe te passen [7].

Bezit: 5 gram

Het bezit van softdrugs is strafbaar, en minderjarigen mogen het niet bezitten of kopen [4]. Als een volwassene niet meer dan 5 gram cannabis heeft, neemt de politie het in beslag en wordt de persoon in de regel niet vervolgd [4]. Boven 5 gram vervolgt het Openbaar Ministerie volgens de overheid wel [4]. De Opiumwet zelf kent een lagere maximumstraf voor feiten met niet meer dan 30 gram hennep of hasj [1], maar dat is een strafmaatregel, geen gedoogde hoeveelheid.

Thuis telen: tot 5 planten

Cannabis telen, thuis of elders, is niet toegestaan [4]. Als er niet meer dan 5 planten worden aangetroffen, gaat het Openbaar Ministerie ervan uit dat er geen professionele of commerciële teelt is; de teler moet de planten afstaan en wordt in de meeste gevallen niet vervolgd [2][4]. Bij meer dan 5 planten volgt vervolging [4]. Gemeenten kunnen daarnaast zelf bestuurlijke maatregelen tegen teelt nemen, dus inbeslagname is niet altijd het enige gevolg.

Het Experiment gesloten coffeeshopketen

Coffeeshops mogen verkopen, maar niemand mag ze legaal beleveren. Het Experiment gesloten coffeeshopketen (in het Engels het Controlled Cannabis Supply Chain Experiment) onderzoekt of cannabis via één gereguleerde keten kan worden geteeld, geleverd en verkocht [5]. Tien gemeenten doen mee: Arnhem, Almere, Breda, Groningen, Heerlen, Voorne aan Zee, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad, en alle coffeeshops in die gemeenten moeten meedoen [6]. Coffeeshops in Tilburg en Breda begonnen tijdens een opstartfase met de verkoop van gereguleerde producten [5].

De experimenteerfase begon op 7 april 2025. Sindsdien mogen coffeeshops in de deelnemende gemeenten alleen cannabis inkopen, in voorraad hebben en verkopen van aangewezen telers [5][7]. De fase duurt naar verwachting vier jaar en kan met maximaal 18 maanden worden verlengd, en het experiment wordt geëvalueerd voordat het afloopt [5]. In oktober 2026 loopt het experiment; we vonden geen officieel besluit over de uitkomst of over wijzigingen in het landelijke coffeeshopbeleid.

CBD en de THC-vraag

De Opiumwet zet tetrahydrocannabinol (THC), inclusief isomeren, op lijst I, de lijst van harddrugs, terwijl cannabidiol (CBD) op geen enkele lijst staat [1]. Hennep op lijst II wordt gedefinieerd als elk deel van de cannabisplant waaruit de hars niet is onttrokken, behalve de zaden, en de definitie bevat geen THC-drempel [1]. De wet zet ook hennepolie die door extractie is verkregen op lijst I [1]. De wet geeft dus geen percentage waaronder THC in een CBD-product is toegestaan.

Voor ruwe hennep, bloemen inbegrepen, wordt de situatie nog onderzocht. In februari 2026 legde de Hoge Raad vragen voor aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over de vraag of EU-recht vervolging onder de Opiumwet beperkt voor hennep met weinig THC die rechtmatig in een andere lidstaat is geteeld [12]. In afwachting van dat antwoord stelde de Hoge Raad een voorlopig kader vast, waarin een EU-rechtelijke uitzondering alleen zou kunnen gelden als de teelt geregistreerd was, gecertificeerd zaaizaad werd gebruikt, de regels over het oogstmoment werden gevolgd en het THC-gehalte niet hoger was dan 0,3%; een laag THC-gehalte alleen was niet genoeg [12]. Omdat de definitieve uitspraak nog uitblijft, markeren we CBD-bloemen als onduidelijk.

Zaden

Zaden zijn uitdrukkelijk uitgezonderd van de hennepdefinitie in de Opiumwet [1], dus verkoop en bezit ervan is volgens die wet niet strafbaar. Het kweken van planten uit zaden is verboden [4], en de wet straft daarnaast het wetens leveren van goederen of middelen die bedoeld zijn voor grootschalige of commerciële teelt [1].

Openbaar gebruik

Er is geen enkele landelijke regel voor het roken van cannabis in het openbaar; gemeenten regelen dat in hun lokale verordeningen. Amsterdam voegde in 2023 bijvoorbeeld een verbod op openlijk gebruik van softdrugs in de openbare ruimte van het gebied Burgwallen-Oude Zijde (de Wallen) toe aan zijn verordening, waarbij coffeeshopterrassen aanvankelijk waren uitgezonderd [13].

Rijden

Het Besluit alcohol, drugs en geneesmiddelen in het verkeer stelt een limiet van 3,0 microgram THC per liter bloed voor cannabis alleen, en 1,0 microgram per liter als cannabis wordt gecombineerd met alcohol of een andere drug [8]. Overschrijding van de limiet is strafbaar.

Minimumleeftijd

De minimumleeftijd is 18. Coffeeshops mogen niemand jonger toelaten of bedienen [2][7], en minderjarigen mogen geen softdrugs bezitten of kopen [4].

Medicinale cannabis

Medicinale cannabis volgt een aparte, legale route. Het Bureau voor Medicinale Cannabis, onderdeel van het CIBG onder het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, heeft het monopolie op de levering aan apotheken en levert in Nederland alleen aan apotheken, apotheekhoudende huisartsen, ziekenhuizen en dierenartsen [11]. Het wordt voorgeschreven door een arts [10] en verstrekt door apotheken, waar vijf producten beschikbaar zijn [9]. Vragen over individueel gebruik horen thuis bij een arts of apotheker.